Còn nhiều thua thiệt

Khu kinh tế Đông Nam hiện có gần 16.000 lao động. Trong đó, gần 80%  là lao động nữ, chủ yếu làm việc trong các công ty chuyên về điện tử, may mặc, sản xuất đồ chơi trẻ em. Bà Trần Thị Nguyệt, Phó chủ tịch Công đoàn KKT Đông Nam chia sẻ: “Thực tế, trách nhiệm của doanh nghiệp, các cơ quan chức năng  đối với người lao động chưa cao. Một số doanh nghiệp khi lao động nữ có thai và nuôi con nhỏ dưới 12 tháng mà hết hạn hợp đồng thì doanh nghiệp không giao kết tiếp hợp đồng lao động. Vì vậy, đã có nhiều lao động nữ mất cơ hội làm việc và một số trường hợp không được hưởng chế độ thai sản do hợp đồng lao động bị chấm dứt. Đến nay, chưa có người sử dụng lao động nào xây dựng buồng tắm phù hợp tại nơi làm việc; lắp đặt phòng vắt, trữ sữa mẹ tại nơi làm việc theo qui định pháp luật và cũng chưa có doanh nghiệp xây dựng nhà trẻ, lớp mẫu giáo để hỗ trợ lao động nữ. Một số doanh nghiệp đã hỗ trợ một phần chi phí gửi trẻ, mẫu giáo đối với lao động nữ có con trong độ tuổi gửi trẻ, mẫu giáo bằng tiền mặt nhưng với mức còn thấp từ 10.000đ – 20.000đ/tháng/người. Hiện có gần 4.000 lao động nữ có nhu cầu thuê nhà ở tại KCN Bắc Vinh và KCN Nam Cấm nhưng không thể đáp ứng. Hầu hết lao động nữ đang thuê nhà trọ chật hẹp, ẩm thấp, vệ sinh môi trường không đảm bảo, ảnh hưởng rất lớn đến tinh thần, sinh hoạt đời sống của lao động nữ. Hiện nay, tại KCN Bắc Vinh và Nam Cấm có 1.120 cháu dưới 36 tháng tuổi phải gửi về quê để ông bà chăm sóc, có 751 trẻ dưới 36 tháng tuổi đang ở cùng mẹ, có nhu cầu đến lớp mầm non nhưng chưa có nhà trẻ để gửi”.

Đến nay, hầu hết các cơ quan, doanh nghiệp vẫn chưa quan tâm thực hiện chính sách đối với lao động nữ theo Nghị định 85/2015/NĐ-CP của Chính phủ. Tại các doanh nghiệp lớn có đông lao động nữ, việc thực hiện các chế độ chính sách đối với lao động nữ vẫn còn hời hợt, thậm chí trốn tránh trách nhiệm. Trong khi đó, lao động nữ lại không dám đòi hỏi người sử dụng lao động phải thực hiện các chế độ, chính sách theo quy định. Tại nhiều doanh nghiệp, lao động nữ trong thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi vẫn không được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong thời gian làm việc để cho con bú, vắt, trữ sữa, nghỉ ngơi, mà thời gian nghỉ vẫn được hưởng đủ tiền lương theo hợp đồng lao động. Đặc biệt, ở nhiều doanh nghiệp, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám phụ khoa cho lao động nữ theo kiểu đối phó hoặc không thực hiện.

Bà Hồ Thị Đông, Trưởng ban Nữ công, LĐLĐ tỉnh cho biết “Thời gian qua, các cơ quan, ban ngành, doanh nghiệp cũng đã quan tâm thực hiện Luật lao động, trong đó, có hẳn một chương quy định về lao động nữ, rồi Luật bình đẳng giới và từ 1/10/2015, Chính phủ ban hành Nghị định 85/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Bộ luật lao động về chính sách đối với lao động nữ. Thế nhưng, việc thực hiện chế độ chính sách, bình đẳng giới đối với lao động nữ vẫn chưa được thỏa mãn. Thực tế, một số cấp uỷ đảng, chính quyền, đoàn thể chưa thực sự quan tâm đến cán bộ nữ; tỷ lệ nữ tham gia vào cấp uỷ, chính quyền, cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cấp, các ngành còn thấp. Trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, trình độ quản lý, trình độ chính trị... của phụ nữ nhìn chung còn thấp so với nam giới. Lao động nữ vẫn còn nhiều thiệt thòi trong việc tiếp cận các dịch vụ cơ bản và thường có xu hướng bị thất nghiệp cao. Điều trăn trở là tại nhiều doanh nghiệp, việc làm của lao động nữ không ổn định, điều kiện lao động, thu nhập không đảm bảo”.

Chung sức thúc đẩy bình đẳng giới

Để giữ chân lao động nữ làm việc ổn định, lâu dài, đòi hỏi các doanh nghiệp phải quan tâm, thực hiện các chính sách đối với người lao động. Trong đó, sự tuyên truyền, vận động, kiểm tra, giám sát của các cơ quan liên quan đóng vai trò quan trọng. 5 năm qua, Ban nữ công, LĐLĐ đã phối hợp với Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tổ chức 4 lớp tập huấn, 2 cuộc đối thoại về thúc đẩy bình đẳng giới trong doanh nghiệp. Từ sự phối hợp, vào cuộc tuyên truyền, vận động của các cơ quan liên quan đã góp phần thay đổi nhìn nhận của người sử dụng lao động, nhiều doanh nghiệp đã quan tâm, thực hiện các chế độ, chính sách cho lao động nữ. Một số doanh nghiệp nước ngoài đã thực hiện tốt các chính sách đối với lao động nữ, như Công ty TNHH Havina Kim Liên, Công ty điện tử BSE. Từ một số mô hình cụ thể đã có tác dụng khuyến khích các doanh nghiệp khác quan tâm thực hiện các chính sách đối với lao động nữ. Theo bà Hồ Thị Đông, cần động viên các cơ quan, doanh nghiệp quan tâm thực hiện các chính sách đối với lao động nữ, thể hiện sự trân trọng lao động nữ để hướng đến sự bình đẳng đối với phụ nữ. Muốn thúc đẩy bình đẳng giới và cải thiện điều kiện làm việc của lao động nữ, cần đẩy mạnh truyền thông về bình đẳng giới, nâng cao nhận thức của cả nam và nữ lao động tại nơi làm việc. Việc thúc đẩy này phải được xem là một trong những hoạt động thường xuyên của các tổ chức công đoàn phối hợp với Sở Lao động, Thương binh và Xã hội là đơn vị quản lý nhà nước về bình đẳng giới. Công đoàn các cấp cần phối hợp với các ban, ngành liên quan đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra giám sát việc thực hiện pháp luật về Bình đẳng giới và các chính sách liên quan đến lao động nữ”.

Thực tế cho thấy, nơi nào cấp ủy Đảng, người đứng đầu cơ quan chính quyền, doanh nghiệp có nhận thức đúng đắn về bình đẳng giới thì ở đó triển khai và thực hiện tốt các mục tiêu bình đẳng giới. Thời gian qua, các địa phương đã tổ chức nhiều hình thức truyền thông đa dạng, sâu rộng gắn liền với công tác vận động nữ công nhân, viên chức, lao động nâng cao năng lực, trình độ, tạo việc làm ổn định, nâng cao vị thế trong gia đình và xã hội.

                                                                                                                                                                               Mai Liễu