Sơn Hải là xã vùng biển, nằm về phía Đông Nam huyện Quỳnh Lưu, trên tuyến Quốc lộ 48B. Xã có diện tích tự nhiên hơn 230 ha, có 2522 hộ, 12.858 khẩu. Trong đó nam có 6.571 người, chiếm 51,1%, nữ có 6.287 người, chiếm 48,9%. Số hộ do phụ nữ làm chủ là 185 hộ, chiếm 7.3%. Toàn xã có 13 thôn, trong đó có 9 thôn sống chủ yếu bằng nghề khai thác thủy hải sản trên biển, 01 thôn giáo toàn tòng. Thu nhập bình quân đầu người năm 2013 là 17 triệu đồng/người/ năm. Số hộ giàu là 800 hộ, chiếm 31,7%; Số hộ khá là 1000 hộ, chiếm 39,6%; Số hộ trung bình 472 hộ, chiếm 18.7%; Số hộ cận nghèo 123 hộ chiếm 4,5%; Số hộ nghèo 127 hộ, chiếm 4,7%, trong đó số hộ nghèo do phụ nữ làm chủ là 65 hộ, chiếm 51.2%. Số người trong độ tuổi lao động khoảng 7000 người chiếm 54% dân số, trong đó có khoảng 5000 lao động có việc làm thường xuyên (chiếm 85,7% dân số) so với tổng số lao động. Số lao động nữ là 3.700 người. Về kinh tế tập trung chủ yếu vào các ngành như: Nông – Ngư – Diêm nghiệp, dịch vận tải, ăn uống, buôn bán, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng. Hiện tại Sơn Hải có khoảng 500 lao động đi làm việc ở các khu công nghiệp, khu chế xuất trong và ngoài tỉnh, và hơn 200 người đi xuất khẩu lao động ở các nước. Qua khảo sát thực tế cho thấy, Sơn Hải là một xã đất hẹp, người đông, mật độ dân cư gần 6000 người/1km2. Nhân dân chủ yếu sống bằng nghề khai thác, đánh bắt thủy hải sản trên biển, thu nhập có lúc không ổn định do phải trông chờ vào thời tiết, giá cả thị trường; Tỷ lệ lao động có trình độ thấp, trình độ dân trí không đồng đều; vẫn còn nhiều lao động thiếu việc làm, trong đó đa số là phụ nữ (gần 1000/6287 người, chiếm 16%). Việc hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận nhân dân còn hạn chế dẫn đến việc đảm bảo cho công tác bình đẳng giới còn nhiều bất cập. Tình trạng vi phạm Luật hôn nhân và gia đình, Luật bình đẳng giới vẫn còn và tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Tư tưởng định kiến giới của người dân vùng biển còn nặng nề như việc muốn sinh con trai để nối dõi tông đường ở đại đa số bộ phận nhân dân. Sự quan tâm của các cấp, các ngành, chính quyền chưa thường xuyên; các hoạt động tuyên truyền về giới và bình đẳng giới hạn chế; đội ngũ làm làm công tác bình đẳng giới còn thiếu và yếu, nhận thức của người dân về bình đẳng giới và phòng chống bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới chưa cao. Việc lồng ghép vấn đề bình đẳng giới vẫn chưa được thực hiện một cách thực chất và đúng quy định, nhất là trong quá trình xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn về nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và phòng chống bạo lực trên cơ sở giới, UBND huyện Quỳnh Lưu và Sở Lao động – TB&XH, đề nghị UBND tỉnh lựa chọn xã Sơn Hải để xây dựng thí điểm mô hình “Ngăn ngừa giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới” của tỉnh. Công tác chỉ đạo triển khai thực hiện mô hình có sự thống từ tỉnh đến xã. Sau khi UBND ban hành quyết định số số 2449/QĐ-UBND ngày 13/6/2013 về việc triển khai thực hiện các mô hình Chương trình Quốc gia về bình đẳng giới năm 2013, trong đó, lựa chọn xã Sơn Hải, huyện Quỳnh Lưu là 1/63 mô hình điểm của cả nước về “ Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại bạo lực trên cơ sở giới”. Sở Lao động- Thương binh và Xã Hội đã ban hành Công văn số 1213/LĐTBXH ngày 31/7/2013, về việc phối hợp chỉ đạo thực hiện xây dựng Mô hình “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới” và Hướng dẫn số 1279/HD - LĐTBXH ngày 06/8/2013 về xây dựng và tổ chức các hoạt động mô hình điểm “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới”. Để chỉ đạo các phòng ban, ngành, đoàn thể cấp huyện và UBND xã Sơn Hải phối hợp thực hiện mô hình, UBND huyện Quỳnh Lưu ban hành Công văn số 2088/UBND.TBXH ngày 09/9/2013 về xây dựng và tổ chức mô hình điểm “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới”. Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội huyện Quỳnh Lưu đã ban hành Hướng dẫn số 160/HD-LĐ-TB&XH ngày 09/9/2013 về tổ chức các hoạt động xây dựng mô hình điểm “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới”. Nhằm cụ thể hóa triển khai các hoạt của mô hình, UBND xã Sơn Hải đã ban hành Kế hoạch số 35/KH-UBND ngày 11/9/2013 về tổ chức các hoạt động xây dựng mô hình điểm“Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới”; Quyết định số 154/QĐ-UBND ngày 10/9/2013 về việc thành lập Ban chỉ đạo mô hình “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới”; Quyết định số 155/QĐ-UBND ngày 11/9/2013 về thành lập tổ phòng chống bạo lực giới; Quyết định số 156/QĐ-UBND ngày 11/9/2013 và Quyết định số 157/QĐ-UBND ngày 11/9/2013 về việc thành lập Câu lạc bộ “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới”. Sau 01 năm triển khai thực hiện mô hình các hoạt động của Mô hình “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới” tại Xã Sơn Hải, bước đầu đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận: Công tác tuyên truyền, tập huấn, đã được các cấp quan tâm chỉ đạo thực hiện, từ khi triển khai mô hình đến nay đã tổ chức 01 lớp tập huấn về giới, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực giới cho 40 người là Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ và Tổ phòng chống bạo lực giới, cán bộ xã được giao phụ trách các lĩnh vực liên quan đến mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới, trưởng, phó các đoàn thể xã Sơn Hải; tổ chức được 8 buổi truyền thông các vấn đề liên quan đến bình đẳng giới, bạo lực gia đình, hôn nhân gia đình, dân số kế hoạch hóa gia đình, tổ chức các chiến dịch truyền thông với trên 1500 người tham gia. Đăng phát 10 tin, bài tuyên truyền qua hệ thống phát thanh về chính sách pháp luật về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực giới, về các hoạt động của mô hình trên địa bàn xã. In phát phát 250 bộ tài liệu tuyên truyền về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực giới, xây dựng tủ sách pháp luật cho các chi hội phụ nữ và các Câu lạc bộ. Lồng ghép nội dung bình đẳng giới, phòng chống bạo lực giới trong các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, sinh hoạt chi hội của các tổ chức chính trị xã hội của thôn và sinh hoạt các Câu câu lạc bộ trên địa bàn xã. Treo băng rôn khẩu hiệu tuyên truyền về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực giới nhân ngày phụ nữ Việt Nam 20/10, ngày thế giới xóa bỏ bạo hành đối với phụ nữ 25/11.... Các Câu lạc bộ “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới ” tại thôn 8 và thôn 12, với 5 thành viên ban chủ nhiệm và 25 thành viên tham gia trong mỗi Câu lạc bộ, bước đầu đã mang lại những hiệu quả nhất định, thông qua các hình thức sinh hoạt phong phú như tổ chức tập huấn, tọa đàm, nói chuyên đề, về giới, bình đẳng giới, quan điểm chính sách pháp luật về bình đẳng giới, bạo lực trên cơ sở giới, Luật hôn nhân gia đình, …tổ chức các buổi giao lưu văn nghệ, tư vấn tâm lý và pháp luật, phát các tài liệu, ấn phẩm tuyên truyền cho các thành viên Câu lạc bộ đã mang lại những kiến thức bổ ích cho các thành viên tham gia, đặc biệt là thông qua sinh hoạt Câu lạc bộ các thành viên có thể chia sẻ học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau về phòng chống bạo lực giới trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Từ khi tham gia sinh hoạt Câu lạc bộ, nhận thức của các thành viên có sự chuyển biến tích cực: Giảm bớt sự e ngại khi trao đổi những thông tin liên quan đến vấn đề bạo lực giới trong gia đình mình; thay đổi nhận thức về tác hại của bạo lực trên cơ sở giới và vai trò của bình đẳng giới trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Hoạt động của Câu lạc bộ đã tạo ra sức lan tỏa, thu hút ngày càng nhiều thành viên tham gia, đặc biệt là nam giới tham gia CLB; các cặp vợ chồng và người dân trong toàn xã tự nguyện tham gia và hỗ trợ cho câu lạc bộ phát triển. Các Tổ phòng chống bạo lực giới tại thôn 8 và thôn 12, với 8 thành viên trong mỗi tổ đã tích cực thực hiện nhiệm vụ là hàng tháng tổ họp thành viên để trao đổi thông tin tình hình nắm bắt các vụ việc về bạo lực giới. Chủ động lập danh sách những đối tượng, hộ gia đình có nguy cơ cao xảy ra bạo lực. Tư vấn trực tiếp cho nạn nhân bị bạo lực và người gây bạo lực. Đồng thời báo cáo các vụ việc liên quan đến bạo lực giới về Ban chỉ đạo cấp xã để kịp thời chỉ đạo xử lý. Từ khi Tổ Phòng chống bạo lực giới hoạt động, trên địa bàn không xảy ra các vụ bạo lực giới nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến an ninh thôn xóm và cuộc sống của người dân. Nhằm hỗ trợ kịp thời cho nạn nhân khi cần thiết, UBND xã đã phân 02 cán bộ trực đường dây nóng phòng chống bạo lực giới. Và giao nhiệm vụ trực điện thoại, tiếp nhận các thông tin về các vụ việc bạo lực giới xảy ra trên địa bàn xã. Báo cáo các vụ việc cho Ban chỉ đạo Mô hình của xã để hỗ trợ nạn nhân kịp thời. Đồng thời thông báo số điện thoại đường dây nóng qua loa phát thanh của xã; qua các buổi sinh hoạt Câu lạc bộ “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới” để người dân địa phương biết gọi đến khi cần. Từ khi thiết lập số điện thoại đường dây nóng đến nay, cán bộ được giao nhiệm vụ trực đã tiếp nhận thông tin, báo cáo cho Ban chỉ đạo mô hình của xã hỗ trợ 04 trường hợp. Các hoạt động của mô hình “Ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của bạo lực trên cơ sở giới”đã đem lại lợi ích thiết thực cho người dân trên địa bàn xã Sơn Hải, huyện Quỳnh Lưu, thể hiện qua nhận thức của cán bộ, thành viên Câu lạc bộ, thành viên các tổ “Phòng chống bạo lực giới” cùng toàn thể nhân dân tại địa bàn xã Sơn Hải được nâng lên rõ rệt, nhất là nhận thức về giới, bình đẳng giới và phòng chống bạo lực giới. Nhiều bậc cha mẹ đã thay đổi quan niệm và cách đối xử giữa con trai với con gái trong gia đình. Nam giới đã có sự thay đổi trong cách cư xử với vợ con, có trách nhiệm hơn trong chia sẻ việc nhà, giáo dục con cái, phòng tránh thai, KHHGĐ. Toàn xã đã không còn xảy ra việc chọn giới tính thai nhi, ép con cái tảo hôn. Đặc biệt, các gia đình, chị em phụ nữ cảnh giác hơn đối với những lời dụ dỗ của kẻ xấu, tránh sa vào đường dây buôn bán người. Cán bộ và người dân nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của giáo dục các giá trị đạo đức, lối sống trong gia đình, cộng đồng, tạo môi trường thân ái, đoàn kết, biết cách giải quyết mâu thuẫn, hạn chế xung đột. Chính vì vậy mà mâu thuẫn gia đình, bạo lực giới giảm hẳn so với những năm trước( Năm 2012 có 05 vụ, năm 2013 có 3 vụ) tỷ lệ gia đình văn hóa của thôn, xã tăng lên (từ 79% năm 2012 lên 84% năm 2013). Vì vậy trong thời gian tới, UBND xã Sơn Hải mong muốn tiếp tục được sự quan tâm hướng dẫn, hỗ trợ kinh phí của Trung ương và của tỉnh, sự chỉ đạo sát sao của UBND và phòng Lao động- TB&XH huyện Quỳnh Lưu, để mô hình tiếp tục phát huy có hiệu quả và nhân rộng trên địa bàn toàn xã./. Hoàng Sơn Phó chủ tịch UBND xã Sơn Hải, huyện Quỳnh Lưu