Từ việc triển khai và thực hiện tốt Luật Bình đẳng giới

Thời gian qua, với chức năng nhiệm vụ được giao, Sở Lao động-TB&XH cùng với các ban, ngành, đoàn thể, địa phương triển khai  và  thực hiện  tốt Luật Bình đẳng giới, Luật Bảo vệ và Chăm sóc trẻ em, Nghị quyết 11- NQ/TW ngày 27/4/2007 của Bộ Chính trị về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, Chiến lược Quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2020 và Kế hoạch hành động hàng năm, và chính sách pháp luật khác liên quan đến bảo vệ phụ nữ và trẻ em trên địa bàn tỉnh. Trong đó, tập trung chỉ đạo tuyên truyền và triển khai các hoạt động liên quan đến các quyền cơ bản của phụ nữ và trẻ em, như: Quyền được tham gia các hoạt động chính trị, cộng đồng; quyền có lao động, việc làm và thu thập; quyền học tâp; quyền bảo vệ thân thể; chăm sóc sức khỏe; phòng tránh và giảm thiểu được bạo lực, trong đó có bạo lực trên cơ sở giới với các hình thức: bị phân biệt đối xử, bị buôn bán, bị cướng ép tình dục, mang thai và nạo phá thai ngoài ý muốn, bị ép duyên và nạn tảo hôn…

Chiến lược Quốc gia về Bình đẳng Giới lần thứ nhất từ 2011 đến 2015 của tỉnh đã đặt nền móng quan trọng cho việc phát huy sức mạnh và sự tiến bộ của phụ nữ trong các lĩnh vực. Đến nay, trên địa bàn tỉnh, có nhiều chỉ tiêu về bình đẳng đẳng giới đã đạt và vượt kế hoạch giai đoạn 2011-2015 đề ra, gồm: Tỷ lệ nữ  trong tổng số người được tạo việc làm mới hàng năm đạt 46%; Tỷ lệ lao động nữ nông thôn dưới 45 tuổi được đào tạo nghề và chuyên môn kỹ thuật đạt  trên 27%; Phổ cập biết chữ cho phụ nữ ở độ tuổi từ 15 đến 40 tuổi ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn đạt trên 96%; Giảm tỷ lệ tử vong bà mẹ liên quan đến thai sản xuống 0,21%; Tỷ lệ phụ nữ mang thai được tiếp cận dịch vụ chăm sóc và dự phòng lây truyền HIV đạt trên 35%; Số nạn nhân của bạo lực gia đình được phát hiện, được tư vấn về pháp lý và sức khỏe, được hỗ trợ và chăm sóc tại các cơ sở trợ giúp nạn nhân bạo lực gia đình đạt  trên 65%; trên 80% số nạn nhân bị buôn bán trở về thông qua trao trả, được giải cứu, được hưởng các dịch vụ hỗ trợ và tái hòa nhập cộng đồng; tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai tăng cao.

Tuy nhiên, hiện nay, vẫn còn nhiều trở ngại, khó khăn trong việc bảo vệ và thúc đẩy quyền của phụ nữ và trẻ em nói chung, trẻ em gái nói riêng. Cụ thể:

- Bất bình đẳng giới trong gia đình do bạo lực gia đình vẫn bị coi là một vấn đề riêng tư mà xã hội không nên can thiệp và vẫn còn tình trạng bạo lực được chấp nhận như một hành vi bình thường; thời gian lao động của nữ giới thường cao hơn nam giới 3-4 tiếng mỗi ngày và thu nhập thường thấp hơn nam giới; ở các vùng sâu, vùng xa vẫn còn hiện tượng kết hôn sớm và tảo hôn; Tỷ lệ người vợ đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở đang còn thấp; Công tác  kế hoạch hóa gia đình chủ yếu do người nữ thực hiện; Điều đáng quan tâm là các hình thức bạo lực của chồng đối với vợ còn khá phổ biến, đặc biệt là bạo lực thể xác đối với phụ nữ nông thôn.

- Nhiều nơi cán bộ, chính quyền, đoàn thể vẫn coi bạo lực trên cơ sở giới không thuộc phạm trù việc công, chưa xử lý các hành vi bạo lực trên cơ sở giới theo Luật; chế tài thực hiện Luật Phòng, chống bạo lực gia đình chưa đủ mạnh; (BLGĐ), tình trạng ngày càng diễn biến phức tạp, tinh vi dưới nhiều hình thức, trong đó nạn nhân chủ yếu phụ nữ và trẻ em gái. Hơn nữa việc thực hiện trợ giúp pháp lý cho đối tượng phụ nữ là nạn nhân của tội buôn bán phụ nữ và nạn nhân của bạo lực trên cơ sở giới còn gặp nhiều khó khăn, do phần lớn các hoạt động trợ giúp đang trên công văn, giấy tờ là chính, và các luật sư, trợ giúp viên mang tính chuyên nghiệp chưa cao…

- Việc tuyên truyền đến người dân về các chính sách, pháp luật bảo vệ phụ nữ và trẻ em gái vẫn còn hạn chế, chưa thật sự hiệu quả.

Để bảo vệ quyền của phụ nữ và trẻ em trong thời gian tới có nhiều việc phải làm, với nhiều giải pháp đồng bộ với sự vào cuộc của các cơ quan, ban ngành, đoàn thể, như ngành Lao động - TB&XH, Tư pháp, TAND và VKSND hai cấp, Công an, Hội Liên hiệp phụ nữ…. Trong đó, nhấn mạnh tạo việc làm cho phụ nữ và nam giới, tạo điều kiện cho phụ nữ tiếp cận các nguồn vay vốn chính thức từ các chương trình để phát triển kinh tế là điểm cốt lõi nhằm nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ; Loại bỏ các rào cản đối với phụ nữ và trẻ em gái, những người trải qua bạo lực giới được tiếp cận với các dịch vụ công lý; khắc phục tình trạng những người có chức trách như  công an, cảnh sát, kiểm sát viên và nhân viên pháp lý ít được đào tạo hoặc ít có hướng dẫn về việc thực hiện Luật và các chính sách liên quan bảo vệ phụ nữ và trẻ em; Nâng cao nhận thức và năng lực cho phụ nữ và trẻ em gái để họ có thể tự bảo vệ khỏi mọi hình thức bạo lực giới, được hưởng các dịch vụ y tế, xã hội, kinh tế, hỗ trợ pháp lý, việc làm thích đáng và cơ hội việc làm bình đẳng mà không bị phân biệt đối xử; Tổ chức các hoạt động truyền thông và vận động nhằm  phòng chống bạo lực trên cơ sở giới, thay đổi những quy chuẩn, tập quán cứng nhắc và mọi hình thức phân biệt đối xử đối với phụ nữ và trẻ em gái; Tăng phân bổ ngân sách cho những hoạt động về quyền phụ nữ.

Đến việc lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xét xử các vụ án

Thực hiện chỉ đạo của TANDTC trong thời gian qua, Toà án nhân dân tỉnh đã lồng ghép vấn đề về giới, Bình đẳng giới trong hoạt động xét xử đặc biệt khi xét xử các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình đã chú ý vận dụng các quy định về bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em để xét xử. Thể hiện:

Trong quá trình xét xử, giải quyết các vụ việc liên quan đến loại tội phạm xâm hại phụ nữ và trẻ em, Tòa án đã luôn bám sát các nguyên tắc về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân nói chung, bảo vệ quyền và lợi ích của phụ nữ và trẻ em gái nói riêng được quy định trong Hiến pháp, các văn bản pháp luật về  hình sự,  dân sự, kinh tế, Bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình, hôn nhân và gia đình... Trong đó chú trọng việc kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực lấy phòng ngừa là chính, chú trọng đến công tác tuyên truyền, giáo dục về Bình đẳng giới, về quyền của phụ nữ và trẻ em; đồng thời phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực nói chung và bạo lực trên cơ sở giới nói riêng đối với phụ nữ và trẻ em gái.

Các vụ án, đặc biệt là vụ án liên quan đến bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới hậu quả để lại rất nặng nề, người bị hại không chỉ bị tổn thương về thể chất, tinh thần mà còn rất khó hòa nhập cộng đồng... Tòa án luôn khẩn trương nghiên cứu hồ sơ, xác minh đối chứng trên thực tế để đảm bảo xét xử đúng người, đúng tội. Trong tổ chức các phiên toà xét xử các vụ án hình sự về các tội danh này Tòa án cân nhắc kỹ lưỡng, đảm bảo vừa làm rõ các tình tiết của vụ án, đồng thời đảm bảo phù hợp với văn hoá, thuần phong mỹ tục của người Việt và không gây tác động tiêu cực đến tâm lý của người bị hại, đặc biệt là các trẻ em gái. Hình phạt đối với các bị cáo về cơ bản đảm bảo nghiêm minh, đúng quy định, tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội, đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm liên quan đến bạo lực trên cơ sở giới nói riêng trong giai đoạn hiện nay.

                                                                             Tập huấn Lồng ghép giới trong lĩnh vực văn hóa, gia đình

Trong quá trình giải quyết các vụ án Tòa án chú trọng việc phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng báo, đài để làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức pháp luật và tinh thần đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm về xâm hại tình dục, buôn bán phụ nữ và trẻ em nói riêng trong nhân dân, góp phần tuyên truyền, phổ biến pháp luật nâng cao nhận thức của người dân trong việc xây dựng gia đình văn hóa, bảo vệ quyền và lợi ích cũng như danh dự, nhân phẩm của phụ nữ và trẻ em gái. Tại phiên tòa, bên cạnh việc xét hỏi để làm rõ hành vi phạm tội của bị cáo, Hội đồng xét xử luôn chú trọng công tác giáo dục pháp luật thông qua việc giải thích pháp luật, phân tích cho các bị cáo và những người tham dự phiên tòa hiểu rõ về hậu quả và những hệ lụy phát sinh từ hành vi vi phạm đối với phụ nữ và trẻ em gái để những nguời tham gia phiên tòa nâng cao nhận thức về tác hại của các loại tội phạm này.

Do vậy, có thể khẳng định trong thời gian qua Tòa án tỉnh cũng như 21 đơn vị Tòa án cấp huyện đã vừa thực hiện chức năng xét xử, vừa tuyên truyền phổ biến rộng rãi luật pháp, chính sách của Nhà nước, đặc biệt là qua việc xét xử lưu động các vụ án mua bán phụ nữ và trẻ em, bạo lực trên cơ sở giới nhằm góp phần tuyên truyền, phổ biến giáo dục ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân trong việc đấu tranh phòng ngừa các loại tội phạm này.

             Xuân Thao